امروز شنبه ۲۲ خرداد ۱۴۰۰
عبــاس آباد ، خیــابــان علـی اکـبــری
کــوچه فــرهاد ، پلاک 24 ، واحــد 7
دفاع مشروع

 

در برخی موارد ممکن است افراد در معرض خطری قرار بگیرند که در آن زمان دسترسی به هیچ نهاد دولتی وجود نداشته باشد و یا مراجعه به آنها زمان بر باشد و موجب زیان بیشتری بشود.

در این چنین شرایطی قانونگذار به اشخاص اجازه داده تا با رعایت شرایطی در برابر صدمات و آسیب هایی که در معرض آن قرار گرفته اند از خود محافظت کنند.

دفاع مشروع در قانون مجازات اسلامی پیش‌بینی شده و از علل موجهه جرم به شمار می رود علل موجهه جرم به شرایطی گفته می‌شود که در حالت عادی یک رفتار جرم به شمار میره اما در صورت وجود این شرایط دیگر جرم نیست. برای مثال جرم قتل که در هر شرایطی جرم است و قاتل به قصاص و یا پرداخت دیه و یا حبس محکوم می‌گردد اما در صورت استثنا بیان شده و وجود شرایط دفاع مشروع به هیچ یک از مجازات های نامبرده محکوم نمی‌گردد.

دوستان توجه داشته باشند هر دفاعی مشروع نیست و باید دارای شرایط تحقق دفاع مشروع باشد که در ماده ۱۵۶ قانون مجازات اسلامی سال ۹۲ شرایط تحقق دفاع مشروع بیان گردیده است.

تعریف : هرگاه فردی در مقام دفاع از نفس، عرض ، ناموس ، مال، یا آزادی تن خود و یا دیگری در برابر هرگونه تجاوز یا خطر فعلی یا قریب الوقوع با رعایت مراحل دفاع مرتکب رفتاری گردد که طبق قانون جرم محسوب می‌شود ، در صورت اجتماع شرایط جرم محسوب نمیشود.

شرایط :۱) رفتار ارتکابی برای دفع تجاوز یا خطر ضرورت داشته باشد. مثال اگر شخصی مورد تهاجم قرار بگیرد و امکان فرار داشته باشد جایز نیست که در برابر آن ایستادگی نموده و بعد از آسیب رساندن به آن به دفاع مشروع استناد نماید.

۲) مستند به قرائن معقول و یا خف عقلایی باشد. در اینجا یعنی اینکه شخص صرف ترس و اضطراب نمی تواند به شخص دیگری آسیب برساند و بعد به دفاع مشروع استناد کند.

۳) تجاوز به سبب اقدام آگاهانه یا تجاوز خود فرد و دفاع دیگری صورت نگرفته باشد. مثال شخصی به دیگری توهین می‌کند و در برابر آن توهین شخص مقابل تحمل نمیکند و با آن شخص درگیر میشود در اینجا اگر توسط شروع کننده قتل و یا ضرب و جرحی صورت بگیرد، شخص شروع‌کننده نمیتواند به دفاع مشروع استناد نماید.

۴) توسل به قوای دولتی از قبیل پلیس و ماموران نیروی انتظامی بدون فوت وقت عملا ممکن نباشد و یا مداخله مأمورین در دفع تجاوز و خطر موثر واقع نشود.

و اما دوستان در خصوص این نکته توجه داشته باشند که قانونگذار در خصوص دفاع از نفس ، عرض ، مال یا آزادی تن دیگری شرایطی قرار داده است و حتما باید دیگری مشمول یکی از این شرایط باشد به مانند دفاع از اقوام و نزدیکان ، دفاع از شخصی که مسئولیت دفاع از آن بر عهده دفاع کننده باشد یا ناتوان از دفاع بوده یا تقاضای کمک نماید یا در وضعیتی باشد که امکان استمداد نداشته باشند.

اما نکته آخر در خصوص دفاع مشروع اینکه در دفاع مشروع علاوه بر سایر مجازات‌ها دیه نیز ساقط می گردد. جز در مورد دفاع در مقابل تهاجم دیوانه که دیه از بیت المال پرداخت می شود.

 

محمد مومن زاده | وکیل پایه یک دادگستری
صفحه اصلی درباره من خدمات وکالت مشاوره حقوقی پرسش و پاسخ مقالات حقوقی تماس با من ویدئوها
تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به محمد مومن زاده می باشد .
طراحی سایت و سئو : ایران طراح